KDV nasıl hesaplanır

KDV nedir?

Katma Değer Vergisi (KDV), mal ve hizmet satışlarında alınan bir tüketim vergisidir. Satıcı, KDV’yi faturada müşteriye yansıtır ve devlete öder; kendi alışlarında ödediği KDV’yi ise indirebilir. Vergiyi sonuçta son tüketici öder. Bu yüzden mağazadaki etiket fiyatları KDV dahildir.

KDV hariç tutara “matrah” da denir. Faturalarda matrah, KDV oranı ve KDV tutarı ayrı ayrı yazılır; toplam ise KDV dahil tutardır.

KDV oranları

Bir ürüne hangi oranın uygulandığı mevzuata göre belirlenir; emin değilseniz satıcının faturasına bakın veya mali müşavirinize danışın. Hesaplamada önemli olan doğru çarpanı kullanmaktır.

KDV ekleme

KDV dahil = KDV hariç × (1 + oran ÷ 100). 2.500,00 TL + %20 = 3.000,00 TL (KDV: 500,00 TL). %10 ile: 2.500,00 TL × 1,10 = 2.750,00 TL.

KDV’yi ayırma (KDV dahilden hariçe)

KDV hariç = KDV dahil ÷ 1,20. 1.200,00 TL → 1.000,00 TL + 200,00 TL KDV. %20 çıkarırsanız 960,00 TL bulursunuz; bu yanlıştır çünkü %20, KDV hariç tutar üzerinden hesaplanmıştı.

Yalnızca KDV tutarı gerekiyorsa: %20’de KDV dahil tutar 6’ya bölünür (20/120 = 1/6). 3.600,00 TL içindeki KDV 600,00 TL eder. %10’da 11’e bölünür: 1.100,00 TL içinde 100,00 TL KDV vardır.

%20 KDV tablosu

%10 ve %1 oranları

Örnek: fatura kesmek

Bir grafik tasarımcı 12 saatlik iş için saatlik 650 TL KDV hariç ücret alıyor. Matrah: 7.800,00 TL. KDV %20: 1.560,00 TL. Fatura toplamı: 9.360,00 TL.

Örnek: indirimli üründe KDV

KDV dahil 8.999 TL’lik bir televizyon %15 indirimde: yeni fiyat 7.649,15 TL, bunun içinde 1.274,86 TL KDV var. İndirimin KDV’den önce ya da sonra uygulanması sonucu değiştirmez; ikisi de çarpma işlemidir.

İndirilecek KDV ve ödenecek KDV

İşletmeler KDV’yi iki kez ödemez. Bir mobilyacı 10.000 TL + KDV’ye kereste alır ve 2.000,00 TL KDV öder. Masayı 25.000 TL + KDV’ye satar ve 5.000,00 TL KDV tahsil eder. Devlete ödediği fark 3.000,00 TL’dir; bu da eklenen 15.000 TL değerin tam %20’sidir.

Neden 1/6? KDV payının mantığı

KDV dahil fiyat, 100 birim KDV hariç tutar ile 20 birim KDV’den oluşur; toplam 120 birim. KDV bu 120 birimin 20’sidir, yani 20/120 = 1/6 ≈ %16,67. Bu yüzden KDV dahil tutarın %20’si KDV değildir; KDV, tutarın yaklaşık %16,67’sidir. %10 oranında pay 10/110 = 1/11 ≈ %9,09, %1 oranında 1/101 ≈ %0,99 olur.

Aynı nedenle geri hesaplama yalnızca bölme ile doğru çalışır. 1,20 ile çarpıp 1,20’ye bölmek birbirini götürür. %20 çıkarmak ise 0,80 ile çarpmak demektir; 1,20 × 0,80 = 0,96 olduğu için bu yöntem KDV hariç tutarı her zaman %4 eksik bulur.

Market fişinde farklı KDV oranları

Bir market fişinde %1, %10 ve %20 KDV’li ürünler aynı anda bulunabilir. KDV her oran için ayrı hesaplanır. Örneğin %1’lik ürünler için 404 TL, %10’luk ürünler için 550 TL ve %20’lik ürünler için 360 TL ödediyseniz, içlerindeki KDV sırasıyla 4,00 TL, 50,00 TL ve 60,00 TL olur; toplam 114,00 TL. Ortalama bir oranla hesaplamak yanlış sonuç verir.

KDV hariç fiyatla teklif karşılaştırma

İşletmelere yönelik bazı teklifler “+KDV” olarak verilir. İki teklifi karşılaştırmadan önce ikisini de aynı tabana getirin: 42.000 TL + KDV’lik bir teklif, KDV dahil 50.400,00 TL eder. KDV dahil 49.000 TL’lik başka bir teklif ise aslında daha ucuzdur. KDV’yi indirebilen bir işletme için karşılaştırma KDV hariç tutarlarla yapılır; son tüketici için ise KDV dahil tutar önemlidir.

KDV dahil fiyattan kâr hesabı

Bir ürünü KDV dahil 1.800 TL’ye satan bir esnaf, kendi kazancını hesaplarken KDV’yi ayırmalıdır: satıştan kalan gelir 1.500,00 TL’dir, çünkü 300,00 TL devlete aittir. Ürünü KDV hariç 1.100 TL’ye aldıysa brüt kârı 400,00 TL olur. Kâr marjını ve fiyatlandırmayı kâr marjı hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Fiyat belirlerken önce KDV hariç satış fiyatını hesaplayıp sonra KDV eklemek, kâr oranının doğru kalmasını sağlar. KDV dahil fiyattan geriye doğru giderken her zaman 1,20’ye bölmeyi unutmayın. Aynı kural %10 ve %1 oranları için de geçerlidir; yalnızca bölen değişir (1,10 ve 1,01).

Tevkifatlı faturalar

Bazı hizmetlerde (ör. belirli inşaat, temizlik, danışmanlık işleri) KDV’nin bir kısmını alıcı doğrudan vergi dairesine öder; buna KDV tevkifatı denir. Örneğin 10.000 TL + %20 KDV’li bir faturada KDV 2.000,00 TL’dir; 5/10 tevkifat uygulanırsa satıcıya ödenen KDV 1.000,00 TL, kalan 1.000,00 TL ise alıcı tarafından beyan edilir. Hangi işte hangi oranın uygulandığını mali müşavirinize danışın.

Excel’de KDV

KDV hariç tutar A2 hücresindeyse =A2*1,2 KDV dahil tutarı, =A2*0,2 KDV’yi verir. KDV dahil tutar A2’deyse =A2/1,2 KDV hariç tutarı, =A2-A2/1,2 içindeki KDV’yi verir. Kuruşa yuvarlamak için =YUVARLA(A2/1,2;2) kullanın.

Sık yapılan hatalar

• KDV dahil tutardan %20 çıkarmak (doğrusu 1,20’ye bölmek).
• Gıda ürünlerinde %20 yerine %10 ya da %1 oranını kontrol etmemek.
• Her satırı ayrı yuvarlamak: KDV’yi toplam üzerinden hesaplayıp sonda yuvarlayın.

Fiyat hesaplarında yüzde hesaplama ve indirim hesaplama araçları da işinize yarar.